سفر به استان قم

روستای نویس
 در50 درجه 13 دقیقه شرقی و عرض جغرافیائی 34درجه 43 دقیقه شمالی در استان قم واقع شده است .

که با مرکز استان88 کیلو متر با دهستان قاهان 7کیلو متر و با مرکز بخش60 کیلو متر  با شهرستان ساوه قریب به 60 کیلومتر فاصله دارد.

از روستاهای همجوار قاهان در شرق در فاصله 7 کیلومتر و کاسوا در غرب با فاصله2 کیلومتر  ونان در جنوب با فاصله 7و مهرزمین در شمال با فاصله ای حدود 8 کیلو متر  آن قراردارد. مساحت کل روستا 181701 متر مربع  میباشد راه ارتباطی نویس به روستای های کاسوا و قاهان و مرکز استان راه آسفالته میباشد روستای نویس از روستاهای قدیمی و نسبتا کهن شهرستان  قم بوده و عوامل متعددی چون منابع اب و خاک های مرغوب و حاصلخیز و اقلیم مناسب و عامل امنیت در پیدایش و شکل گیری آن تاثیری بسزا داشته است.

ارتفاع از سطح دریا 1700 متر و دارای آب هوا کوهستانی با زمستانی سرد و تابستانی خنک ودارای مزارع کشاورزی وباغداری میباشد که مردم از راه کشاورزی و دامداری و کارگری امرار معاش میکنند در جنوب غرب روستا معدن سنگ مرمر وجود دارد که فعلا غیر فعال میباشد .

رود خانه هائی که به این روستا منتهی میشود 1- رودخانه دران 2- دوریه 3- خامه 

تعدادقنوات 15 رشته  است که طول رشته قناتها هرکدام بین 200 تا 500 متر متفاوت است. روستا دارای آب لوله کشی بهداشتی میباشد . و از قناتی که در 3 کیلومتری روستا قرار دارد بوسیله لوله به منبعی با گنجایش 272 هزار لیتری هدایت و توزیع میشود.

و آب کشاورزی غالبا از قنات ها و رود  خانه ها تامین میگردد.

 جمعیت روستا در سال 1345 حدود 700 نفر بوده و از دهه 55 تا 65 با کاهش جمعیت مواجه بوده است و بر اساس آمارگیری سال 1385 تعداد خانوار 140 و تعداد نفرات 384 نفر که 182 نفر زن و 202 نفر مرد میباشد .جدیدا نرخ رشد جمعیت روبه افزایش میباشد.

مذهب مردم عموما شیعه ی اثنا عشری میباشد واز نظر فرهنگ مذهبی نزدیک به مردم قم میباشد. و گویش فارسی با لهجه محلی میباشد.

طوایف حسنی،معصوم بیگی،فاطمی ،عبدی و میرزا حسینی میباشند . این روستا 50شهید و دهها جانباز و آزاده تقدیم به انقلاب اسلامی نموده است.

اعضای شورای اسلامی روستا  ابوالفضل مداح  ابوالفضل حسنی  و علی قاسمی میباشند.

دهیار حسین معصوم بیگی 02525330095

خانه بهداشت حسین محمدی و معصومه قاسمی 

دکل مخابراتی و رادیو تلویزیون جهت پوشش ارتباطی منطقه در موقعیت مناسب نصب گردیده است .

دفتر مخابراتی روستا آقای معصوم بیگی با شماره تلفن 02525330000  در خدمت مردم میباشد.

نویس دارای 4 مسجد بنامهای : 1- مسجد صاحب الزمان در محله پائین 2- مسجد سید الشهدا ء  در محله بالا  3- مسجد حضرت ابوالفضل درمحله پشت ده کنار خیابان اصلی نویس به کاسوا 4- مسجد فاطمه الزهرا و همچنین دارای یک حسینیه سیدالشهدا که اغلب مراسمات در ان برگزار میشود

تهیه کننده مطالب اقای ابوالفضل حسنی نویسی

تایپ و ویرایش :بختیاری

http://dahestanghahan.blogfa.com/post-68.aspx

معرفی اجمالی نويس
این روستا دارای آب شیرین وخنک وهمچنان دو مورد اب شور متفاوت در دو جای متفاوت است  ازمزارع وابسته به ان :گزیه/ خراب /مزرعه ی سینجد ار را میتوان نام برد. کوهستان صعب العبور وکوههای با شیب کمتر میباشد که عبور از انها اسانتر است. در کوهستانها ومراتع گیاهان دارویی فراوانی از قبیل :گون / کتیرا /میهو/ مورت /پونه/ کلا/واموسیروحشی/ بالمبو شکرک وغیره به چشم می خورد. در این روستا قریب به هشتصد نفر صاحب زندگی هستند ولی بیشتر انها به صورت فعلی در روستا حضور دارند. این روستا کوهستانها ومراتع نسبتا وسیع وابادی دارد که شامل دو بخش این روستا مردمی مذهبی دارد . مذهب انها عموما شیعه ی اثنا عشری میباشد واز نظر فرهنگ مذهبی نزدیک به مردم قم وکوچه های ان باریک وشیب دارو صعب العبور می باشد. دارای اب و هوای کوهستانی است  پائیز وبهار ان بسیار زیباست ساختمان ها بیشتر سنگ وخشت وگل است که اخیرا در ساختمانهای جدیداز تیر اهن و اجرو سیمان استفاده میشود.
تقریبا مسلم است که طایفه ی خلج از طوایف 24گانه یترکان نحره ی اسیای میانه و قشقایی ها پیوندی مشترک با سلجوقیان وترکان عراقی ساکن خلجستان ناحیه ای میان تفرش وساوه و
اراک دارند.  خلجها که در سده ی چهارم هجری از اسیای مرکزی کوچ کرده ودر جنوب افغانستان کنونی در ناحیه ای میان سیستان و هند وطن گزیده بود ند  پس از سلطه غزنویان
بر سرزمینشان پراکنده شدند ودوباره به حرکت درامدند. بخشی از طایفه ی غلجانی از تبار
انان باشند به سمت غرب وایران امدند و پس از مدتی اوارگی در منطقه ای موسوم به تسوج جبل مسکن گزیدند " امروزه این منطقه را  خلجستان می نامند."
از شمال به ساوه و تفرش و از جنوب به محلات واراک واز باختر به اشتیان واز خاور به قم محدود میشود.
دردره وزوائ که از دروازه اوه یعنی پل فعلی اوه به سمت  غرب در کوهستان پیشروی میکند و به چاله وزوا موسوم است.ناحیه دهستان قاهان قرار دارد که روستاهای اقماری ان عبارتند از :رینه اغلک چاهک ابدانک عمران اباد گز ابادو مهر زمین در شرق و جنوب –غربی و نویس کاسواو انجیله و ونان در سمت غر بی و شمال غربی قاهان واقعند.
در بخش کوهستانی خلجستان روستای نویس واقع شده که 110 کیلومتر از شهرقم و قریب 60 کیلومتر از شهرستان ساوه ونزدیک 24 کیلو متر از راه مالرو با شهرستان تفرش فاصله دارد.این روستا بر سر راه پیوند 3 رود خانه واقع شده است. کوهای سنجدک به توس یا بقول هم ولایتی ها وتوس و وید در چشم انداز ان می باشد.
مردم نویس علاوه بر شغل کشاورزی و دامداری و داد وستد به صنعت قالیبافی که توسط یک نفر خانم قمی به نویس اورده شده نیز اشتغال دارند.
در حال حاضر نزدیک به 50 سال از عمر این صنعت در نویس میگذرد.و قالیهای بسیار خوب میبافندکه بیشتر 5/1متری  می باشد و از نوع کرک وابریشم است نقشه های ان عموما از بازار قم هیه و سخت تحت تاثیر مستقیم قالیبافی در قم  می باشد. ونوع بافت ان فارسیباف است.
بیشتر قالیبافها جوان می باشند که در اقتصاد خانواده نقش مهمی ایفا می کند.
صنعت گذشته نویس نه چندان دور عبارت بودند از تخت کشی (گیوه کشی) گیوه چینی(بزای زنان) چرخ سازی،واریسه سازی،ارس دوزی،دوره گری،نخ تابی،ریس بافی،نخ تابی،چله نجاری، مسگری،حلب سازی،رشته پزی،چلینگری،که هم اکنون فراموش شده است

http://neviskohe.persianblog.ir/

محصولات نويس
بیشتر محصو لات نویس گردو /توت/ بادام / زردالو/ گیلاس/ انگور/ البالو/ فندق وغیره میباشد و همچنین گندم /جو/لوبیا/ سیب زمینی/ شبدروغیره دران کشت میشود . می باشد در دشت کهه واقع است که دارای 14 شاخه می باشد. انها به 9 متر وقطر انها بالغ بر 5 متر میرسد بوده که حقیر انها را دیده بودم. متاسفانه تمام انها از بین رفته وهم اکنون یک درخت که نمونه ای از اقتدار وعظمت باغهای پر درخت نویس اسیابها ی ابی که هم اکنون ویرانه های ان باقی مانده است و به ده باب میرسد از مظاهر رونق و پیشرفت کشاورزی در نویس بوده.

http://neviskohe.persianblog.ir/

تاريخچه روستای نويس
تقریبا مسلم است که طایفه ی خلج از طوایف بیست وچهار گانه ترکان نحره ی اسیا ی میانه و قشقایی ها پیوندی مشترک با سلجوقیان وترکان عراقی ساکن خلجستان ناحیه ای میان تفرش و ساوه و اراک دارند.
خلجها که در سده ی چهارم هجری از اسیای مرکزی کوچ کرده ودر جنوب افغانستان کنونی در ناحیه ای میان سیستان  وهند وطن گزیده بودن پس از سلطه غزنویان بر سرزمینشان پراکنده شدند و دوباره به حرکت درامدند. بخشی از طایفه ی خلج ساکن افغانسان که ممکن است طایفه ی غلجانی از تبار انان باشن به سمت غرب وایران امدند و پس از مدتی اوارگی در منطقه ای در منطقه ای موسوم به تسوج جبل مسکن گزیدند امروزه این منطقه خلجستان می نامند. خلجستان یکی از بخشهای گسترده شهرستان اشتیان و در خاور ان واقع است.
از شمال به ساوه و تفرش و از جنوب به محلات و اراک و از باختر به اشتیان و از خاور به قم  محدود میشود. در دره ی"وزوا" که از دروازه ی اوه یعنی پل فعلی اوه  به سمت غرب در کوهستان پیشروی  میکند وبه چاله وزوا موسوم است. ناحیه ی دهستان قاهان قرار دارد  که روستاهای اقماری ان عبارتند از :رینه –اغلک-چاهک-ابدانک عمران اباد- گزاباد و مهرزمین در شرق و در جنوب غربی نویس،کاسوا و انجیله و ونان در سمت غربی و شمال غربی قاهان واقعند




مکانهای تاريخی و ديدنی
مکانهای  تاریخی و دیدنی
• حمام نویس
• امامزاده شریفه خاتون
• حسینیه
• سنگ اسب
• چهار طاقی
• تعزیه

حمام نويس
تقریبا به دوره اواخر صفویه نزدیک است که اخیرا شنیده شده که این بنا تخریب شده است (افسوس)انشا اله نقشه حمام به همراه تو ضیحات آن ارائه خواهد شد.


امامزاده شريفه خاتون
نا گفته در رابطه با امام زاده شریفه خاتون ، پاپس(روبار)است.و همچنین حمام قدیمی روستا که تاریخ ساختمان ان به اوایل دوره قاجار و بعنوان تیر در ساختمان استفاده نمی کنند. اغلب 7/9/11/13 عدد می باشد .از امکان دیدنی و تاریخی نویس یکی امام زاده شریف خاتون دختر موسی فرزند جعفر واقع در محله عقیده دارند که تیر های خانه باید فرد باشد و از چوبهایی که دارای دو شاخه بهم چسبیده باشند بافت معماری ان پلکانی است. مصالح ساختمانی جز در اماکن جدید از سنگ و خشت است ودر قسمتهای اسیب پذیر از جریانهای طبیعی بیشتر از سنگ استفاده می شود پشت بامها اغلب به یکدیگر راه دارند کوچه های باریک و شیب دار رفت و آمد را مشکل می کند. اخیرا با ساختمان سازی جدید این موانع در حال بر طرف شدن است. جالب اینکه در معماری عموما به دلیل کوهستانی بودن منطقه در ساخت خانه ها بیشتر از شیب زمین استفاده کرده که باطبع معماری در روستا دارای فرهنگ غنی نبوده و بیشتر دارای شرایط جغرافیا یی و اقلیمی است


حسينيه
تاریخچه ساختمان حسینیه نویس در دوران حکومت قا جاریه بوده است و به احتمال پس از خلع محمد علیشاه و از رونق افتادن تکیه دولت که مصادف با گسترش تکایا و حسینیه ها در بلاد و شهرها بوده است اتفاق افتاده استقبال مردم از روضه و شبیه خوانی که در دو نوبت شب روضه و موعظه و هنگام عصر شبیه خوانی وتعزیه به مدت یکماه اجرا می گردید. ساختمان حسینیه در گذشته بسیار ساده و دارای دو قسمت درونی وبیرونی بود صحن درونی محلی برای روضه خوانی و در بعضی موارد بعلت های مختلف تعزیه نیز بر گزار می گردید که در قسمت پایین اقا یان و در نیم طبقه ان خانمها جای می گرفتند و درب جداگانه داشت که بنام گوشوار طاقنا مه از یکدیگر قابل شناسایی بود سقف بلند با تیر های چوبی و ستونهای چوبی و مستعد و با شکوه و دیوارهای ضخیم ومحکم شاهد برگزاری مصیبت سالار شهیدان بود. روشنایی این صحن سر پوشیده را چراغهای موشی و نوعی دیگر که اویزان می کردند واز یک پوشش کاغذی شفاف که بجای شیشه کاربرد داشت و تاشو نیز بود تامین می گردید.
صحن بیرونی حسینیه که بیشتر مراسم شبیه خوانی در ان انجام می شد دارای سقا خانه . طاقنامه. گوشوار جایگاه مخصوص ریش سفید هاو بزرگان و محلی برای نشستن بچه ها و جوانترها و سکویی مربع شکل به ارتفاع 55 سانتی متر از سطح صحن حسینیه و 5/3 متر طول و عرض و جایگاه موزیک و محل گردش اسب که همزمان قابل استفاده برای چهار اسب استعداد داشت و همچنین نشستن خانمها در طاقنامه های داخل حسینیه از پشت بام حسینیه و اطراف حسینیه برای نشستن تقسیم بندی میشد. در اطراف صحن بیرونی درختهایی بود که از قنات دشت مجاور راه اب داشت و ابیاری می شد وپس از ان ادامه می یافت و باغچه عمارت نورا در محله(وردان) ابیاری می کرد و به رود خانه می ریخت.
تاریخ نقاشی ان به دوران قاجار و سبک و سیاق نقاشی ترکیبی از صفویه و اوایل قاجاریه می بود که اخیرا بر روی ان رنگ ما لی شده است .ساختمان امام زاده شریفه خا تون  با نمای سنگ و ردیف هایی از از اجر 25×25 و بقطر 10 سانتیمتر کار شده که بنظر می رساند نزدیک 800 سال قدمت داشته باشد. پلکانهای ان  از سنگ قبر هایی درست شده که گمان می رود و ان جا به احتمال قوی قبرستان کهه بوده که پایینتر از نویس قرار دارد و هم اکنون ویران شده است


سنگ اسب
در کنار دره جر گلان یا بقول هم ولایتیها کشگلان که به احتمال بسیار نزدیک محل اسب دوانی بوده سنگی عظیم در پائین دره معروف به سنگ اسب بود که در گذشته نه چندان دور در روز عاشورا دسته سینه زنان حسینی با نخل و علم بر گرد ان جمع شده و نذورات می دادندو اش رشته می پختند که بعد ها به هوای گنج ان سنگ از جای خود حرکت داده شده و ان مراسم نیز فراموش گردید.
چنانچه ترکیب قدیمی آن حفظ شده بود جایی دیدنی و محلی برای تامل بود. افسوس که...



چهار طاقی (دشت برزه)
یکی دیگر از جاهای دیدنی نویس دشت برزه است با یک معماری عظیم و پر صلابت که چهره آن از سیلی و خشونت زمان ابله گون گشته است و قسمتهایی از آن شکسته ولی همچنان استوار پنجه در زمین فرو برده و گویایی عظمت و آبادانی گذشته خویش است.
 البته دردوره اخیر توسط سازمان میراث فرهنگی قم بازسازی گردیده است ولی به گونه ای   نابلد به طوریکه قیافه  و تر کیب قدیم آن از بین رفته و به شل دیگری درآمده سنگهای اطراف آن آدم را به یاد پارکهای تفریحی می اندازد
مکان مناسبی برای گروههای نجوم در زمانهای بارش شهابی می باشد

http://neviskohe.persianblog.ir/

کنيه نام نويس
آیا نویس نامی که به ادوار دور متعلق است؟
در کتابی که حدود قرن چهارم هجری قمری به عربی ترجمه شده است "نوند" نام محلی است که بعد از "قاهان " وقبل از "کاسوا" آمده است و به نظر بنده احتمال اینکه محل یاد شده "نویس " فعلی باشد بسیار است.
 در کتابی دیگر که در قرن هشتم هجری قمری به فارسی نوشته شده است "نوذر"در ردیف اسامی "کهندان"و "ابردزگو"کاسوا"امده است ودر پانوشت همین کتاب"نویز"را معادل"نوذر"قرار داده ودر توضیح ان گفته است شاید "نوبران"که یکی از محلهای ساوه باشد. ولی تصور ی که حقیر دارم بر این است و چون از نظر ردیف جغرافیایی در کنار نام "کهندان"و"ابدز"از این محل نام برده شده منظور از"نوذر"و"نویز"همین نویس فعلی باشد.
منظور از "ابردز"چیست ؟
از باب احتمال قبول کنید که "ابره در "بدان نزدیک است.
چیزهای دیگری درباره ی روستای نویس
 در مدخل دیگری از کتاب تاریخ قم در بخشی که مربوط به رستاق تفرش است در طسق سوم وطسوج جبل محلی به نام "نویسد" امده است که ما را به شک و تردید  وامیدارد که آیا این اسامی که گفته شده مربوط به نامهای گذشته ی نویس فعلی است با خیر؟!!
حدود قرن یازدهم نام نویس در کتابهای تاریخی امده است وآن را جز بخش "وزوا"وخلجستان دانسته اند.


محله های نويس
روستای نویس از مجموع سه محله که هر کدام برای خود نام جداگانه ای دارد تشکیل شده است . معمولا در عموم  روستا ها یک مرکز محله یا محلی برای تجمع وجود از گذشته تا به حال مرکز تجمع در نویس مساجد –حسینیه ومکانهای زیارتی بوده است

محله روبار
این نام بر گرفته شده از رودخانه است که از این محله میگذرد و نویس را به دو قسمت نا مساوی تقسیم میکند . محله "رودبار " از قدیم پر رفت وامد  ومحل استقرار خوانین بوده است . مجموع مسکونی خانواده های " میرزا ابراهیم خان وزوایی" که زمانی وزیر محمد شاه قاجار بوده و دارای نفوذ و شهرتی در دوران خود بوده  در این مکان واقع است. همچنین" میرزا آقا خان نویسی " فرزند وی و " شیخ محمد موثقی –آقا حسن-آقا حسین" دو سید بزرگوار از اکابر  دو قرن گذشته  وکمی پیش تر نویس  در این یاکن بوده اند. برج ومنازل مسکونی افراد نام برده خراب و نیمه خراب  آن هنوز پا بر جاست . " مدایح نگار  تفرشی" از نوادگان "میرزا ابراهیم خان وزوایی"  می باشد  و مولف کتاب "ملستان "  بر وزن "گلستان"  ونیز کتاب "تذکره انجمن نادری" که در این کتاب از میرزا ابراهیم خان وزوایی یاد کرده است . حدود این محله از کوچه "باره بر " یا "پاله ور " تا " محله ی وردان " که محله ای قدیمی بوده است  ودر حال حاضر نام ان شاید در بعضی خاطر ه ها  باشد منتهی می گردد. حمام قدیمی نویس که فعلا خرابه ان باقی است در کنار "چشمه" (قنات)  و همسایگی مسجد محله و اما زاده "بی بی شریفه  خاتون دختر موسی بن جعفر(ع)" دارای اهمیت فو ق العاده ای بوده و هم اکنون نیز هست . در این محله "زاغه " فراوان است که همگی محل نگهداری احشام می باشد . در بین این زاغه ها زاغه ای مشاهده می شود که در دل کوه کنده شده  ودارای 4 الی 5 طاقچه است که بیشتر شبیه محل مسکونی است  ونه نگهداری احشام.
 این محله همسایه ی قلعه ی قدیمی نویس است  که در گذشته  دور وجود داشته  و هم اکنون  نام آن باقی است  و ساختمانها بر آن بنا شده و گویند چاهی در آن قرار دارد که دارای آب می باشد همچنین  برج "عباس میرزا " در این محله واقع که در حال حاضر در محل ان مسجدی کوچک لیکن زیبا سا خته شده است که محل برگزاری نماز می باشد . ناگفته نماند در این محل آب انباری  وجود داشت که جز ساختمان  مسجد گردیده است . دیگر اینکه مسجدی در ابتدای این محله است که 40 سال پیش تجدید بنا گردیده و کنار راه ارتباطی " نویس"  به "کاسوا" قرار دارد که هم اکنون  رو به ویرانی است . در حال حاضر این محله اباد  واهمیت بسزایی یا فته . محل تجمع  و داد و ستد  ومسافرت  به دیگر نقاط شهری  وروستایی همچنین  بعضی  خدمات  روستایی  دراین محله متمرکز گردیده و نیز وجود حمام عمومی مزید بر علت است.


حاج ملاعلی میرزاخلیلی
٢٨جمادی الاول سالروز میلاد« حاج  ملا علی میرزاخلیلی» فقیه  و عالم  بزرگ  ایرانی

حاج  ملا علی  میرزاخلیلی پس از  طی  تحصیلات  مقدماتی،دروس  عالی  خود را  نزد  عالمانی  چون شریف العما، ملا کریم  کرمانی و  ملا اسماعیل  بروجردی گذراند.
 وی در  فقه ،اصول فقه و ریاضی مهارت کافی داشت و در زمانی  کوتاه ،فقیهی دانا و ریاضی  دانی  برجسته  شد این عالم ربانی  تا وا1پسین  لحظات عمر به تحقیق، مطالعه و تالیف اشتغال  داشت او در راس  حوزه نجف از اساتید  علما بود  و در شهر  نجف  چن باب  مدرسه  بنا  نمود از میرزاخلیل  کتب  متعددی به یادگار مانده  است  که از آن جمله  می توان به کتاب  خزائن  الاحکام  اشاره کرد این فقیه  وارسته  سرانجام  در سال  1297 در 71 سالگی  در نجف اشرف  جان به جان  آفرین  تسلیم نمود  و به لقای معبود  شتافت
 همشهریان  و  میرزاخلیلی  های  عزیز  هر جا  که هستند  اگر  رفتند  عراق به زیارت  نجف  اشرف  مقبره  حاج ملا علی  را  یادشون نره

 نویسنده: فهیما  میرزاخلیلی

http://neviskohe.persianblog.ir/

چارتاقی نویس


چارتاقی نویس در دامنه ارتفاعات غربی روستای نویس در 17 کیلومتری شمال شرق تفرش (به خط مستقیم)، 180 کیلومتری جنوب غرب تهران، در بخش خلجستانِ استان قم جای دارد. با اینکه این روستا از نظر تقسیمات کشوری تابع استان قم می‌باشد، اما از نظر فاصله و ویژگی‌های اقلیمی و نیز در تداول مردم منسوب به تفرش و استان مرکزی است. این بنا که عموم مردم محلی آنرا به طور سنتی با نام «چارتاق/ چارتاقی» می‌شناسند، با همین نام و با شماره 344 در فهرست آثار ملی ثبت شده است.







دشت برزو و چارتاقی نویس، چشم‌انداز شمالی، زمستان، بهار و تابستان

برای رسیدن به این چارتاقی می‌باید در کیلومتر 25 جاده ساوه به سلفچگان و پیش از سه‌راهی تفرش، به سوی غرب و راهی که به قاهان می‌رود، پیچید. پس از طی 22 کیلومتر در این راه کوهستانیِ بسیار بکر و زیبا، و پس از بخش قاهان، به روستای کوهستانی و پلکانی‌مانند نویس خواهیم رسید. نزدیک به یک کیلومتر پس از نویس و در ادامه همین جاده، راه مالرویی در سمت راست جدا می‌شود که با گذر از دره‌ای نسبتا عمیق و رودخانه‌ای فصلی که آکنده از درختان گردوی کهنسال است، به نزدیکی چارتاقی می‌رسد. این راه نیز حدود یک کیلومتر طول دارد و علاوه بر شیب تند، بسیار سنگلاخ است و خودروهای سواری به ویژه هنگام بارندگی یا یخبندان امکان عبور از آنرا ندارند.





چارتاقی نویس، چشم‌انداز غربی، پاییز و بهار

عکس‌ها از غیاث آبادی

چارتاقی نویس یکی دیگر از نمونه‌های چارتاقی‌های منفرد در ایران با شکل متقارن چهار وجهی و با قاعده مربع است. بنا از چهار پایه با چهار تاق تشکیل شده که گنبدی به واسطه چهار فیلپوش بر روی آنها ساخته شده است. مصالح بنا منحصراً عبارت است از قلوه سنگ و لاشه‌سنگ‌های بدون تراش با ملات گچ. چهار سوی بنا، چشم‌اندازی باز و بدون هیچگونه در یا پنجره و مانعی است.

گنبد بنا و بخش‌های وسیعی از پایه‌ها و تاق‌ها به مرور زمان تخریب شده‌اند که در چند سال اخیر با دقتی کم بازسازی شده‌اند. در این بازسازی، پایه‌ها و محوطه بنا مستحکم گردیده‌اند و آبراهه کوچکی همراه با دیواری کوتاه برای حفاظت از بنا در فاصله چارتاقی با کوه و نیز در نیمی از دو سوی بنا ساخته شده است. اما از ساخت مجدد گنبد فروریخته و فیلپوش‌ها خودداری شده و چپیره زیر گنبد نه تنها بازسازی نشده که تا اندازه‌ای ناپدید نیز شده است. در مجموع، بازسازی چارتاقی بیشتر یک عملیات بنّایی بوده است تا مرمت یک اثر باستانی با ویژگی‌ها و پیش‌نیازهای لازم خود.

چارتاقی در دامنه دره و در کوهدشتی واقع است که «دشت برزو» نامیده می‌شود. محوطه پیرامون بنا را زمین‌های زراعی و املاک شخصی در برگرفته که نشانه و شواهدی از وجود آثار و سازه‌های باستانیِ دیگر در اطراف آن دیده نمی‌شود. این زمین‌های کشاورزی که با ایجاد دیوارک‌های کوتاه برای تسطیح زمین به وجود آمده‌اند، با آب قناتی مرتفع واقع در کوهستان‌های غربی آبیاری می‌شوند.

با اینکه هیچ مراقبی در محل وجود ندارد، اما محوطه بنا در مقایسه با بسیاری از آثار باستانی، تمیز و پاکیزه است و نشانه‌ای از یادگارنوشت‌ها و زباله‌ها به دیده نمی‌آید. دلیل پاکیزگی در این است که پای گردشگران شهرنشین به آنجا باز نشده است.     



چارتاقی نویس، چشم‌انداز غربی

مختصات چارتاقی عبارت است از 34 درجه و 44.1 دقیقه شمالی، 50 درجه و 11.48 دقیقه شرقی (دقت اندازه‌گیری 0.01± دقیقه). ارتفاع بنا از سطح دریا 1840 متر و از کف رودخانه مجاور 55 متر است (دقت اندازه‌گیری ارتفاع‌ها 5± متر).

محور بنا با چهار جهت اصلی به اندازه 18 درجه میل غربی دارد و ضلعی از بنا که رو به کوه است، با شمال جغرافیایی 18 درجه غربی فاصله دارد (دقت اندازه‌گیری 1±  درجه). ناهمواری‌های افق شرقی در کمان‌ نقطه‌ طلوع انقلاب تابستانی تا نقطه طلوع انقلاب زمستانی عبارت است از کوه‌هایی با ارتفاع 2 تا 5 درجه (دقت اندازه‌گیری 30٪±) از دید ناظر.

مساحت چارتاقی نویس 80.1 متر مربع و طول هر ضلع آن 8.95 متر است (دقت اندازه‌گیری طول‌ها 5± سانتیمتر). طول بیرونی هر یک از پایه‌ها 2.50 متر و فاصله میان پایه‌ها 3.95 متر است. نسبت طول هر یک از پایه‌ها به طول ضلع بنا در این چارتاقی 1:3.58 است.

ویژگی‌های کالبدی و خصوصیات معماری و سازه بنا نشان می‌دهد که هم عصر با دیگر چارتاقی‌های منفرد ایران است و قدمتی در حدود 2000 سال دارد. بنا را می‌توان به اواخر دوره پارتی (اشکانی) و به احتمال کمتر به اوایل دوره ساسانی منسوب کرد.



چارتاقی نویس، اعتدال بهاری 1388

عکس از خانم نرگس فراهانی



چارتاقی نویس، انقلاب زمستانی 1387

عکس از خانم نرگس فراهانی



چارتاقی نویس، انقلاب تابستانی 1388

عکس از غیاث آبادی

اندازه‌گیری‌های نگارنده نشان می‌دهد که در چارتاقی نویس نیز همچون دیگر چارتاقی‌های منفرد ایران و از جمله چارتاقی مشهور نیاسر، ملاحظات تقویمی و تناسب با نقاط طلوع خورشید به هنگام اعتدالین و نیز انقلاب‌های تابستانی و زمستانی بکار بسته شده است. محور و ساختار بنا و نسبت اندازه طول پایه‌ها به فاصله میان آنها و زاویه‌های منتج شده از آن با توجه به ارتفاع افق محلی به گونه‌ای است که در هنگام‌‌هایی از سال، پرتوهای خورشید در راستاهای سنجیده شده‌‌ای از بنا می‌تابند و از روزنه‌های میان پایه‌ها دیده می‌شوند.

 

چنانکه در نقشه دیده می‌شود، نقطه طلوع انقلاب زمستانی در امتداد قطر بنا (خط‌دیدهای iq و gm) است و نقاط طلوع خورشید در اعتدالین و انقلاب تابستانی، در راستای دو خط‌دید متقارن هستند که فاصله یکسانی با محور میانی دارند و از مرکز بنا می‌گذرند. (دقت ترسیم خط‌دیدها به دلیل بازسازی بنا 2± درجه است).

 

چارتاقی نویس تفرش

اندازه‌های بنا و وضعیت طلوع خورشید

اندازه‌گیری و ترسیم: غیاث آبادی، آبان 1387

در اعتدال بهاری و پاییزی یعنی در نوروز و مهرگان باستانی (آغاز ماه مهر) پرتوهای خورشید بامدادی در روزنه تشکیل شده میان گوشه‌های g و q دیده می‌شود. در حالیکه در انقلاب تابستانی نیز پرتوهای خورشید بامدادی در روزنه تشکیل شده میان گوشه‌های b و v دیده می‌شود. چنانکه در نقشه دیده می‌شود، خط‌دید اعتدالین با خط‌دید انقلاب تابستانی، فاصله یکسان و برابری با محور بنا دارند.

این گزارش به مرور تکمیل‌تر خواهد شد.


http://www.ghiasabadi.com/nevis.html
 
ابر یال گیل و ابر کوه توس

                                    گره خورده در دشت همچون عروس

ز ویدر گرفته الی سنجدک

                                    نویس است در این پهنه چون مرد مک

 

                                                                                           غلامعلی میرزا خلیلی


علاقه به زادگاهم و تشویق دوستان اگاهم به شرط درستی نگاهم از نوکوه به و بقول هم ولایتی ها وتوس بر مجموعه ای از خاک خداوند وتوجه توس او و ارواح مطهر وکامیابی از ائمه ی معصوم و التفات دو قله ی ک ستان و همشهریان محترم بر ان شدیم که جریدهای هرچند کوچک محقره نوشته و صفا و محبت پدران و مادران و برادران وخواهران نویسی را با گوش دل بشنویم و دست دعا بسوی قاضی الحاجات بگیریم و بگوییم ادرکنی و تشکر داشته باشیم از جمع دوستان همشهری که ما را بار دادند و اجازه ی خدمت گزاری.

                                                   غلامعلی میرزا خلیلی

 

 

نگاهی کوتاه به خلج وخلجستان (تاریخچه ی روستای نویس)

 

تقریبا مسلم است که طایفه ی خلج از طوایف بیست وچهار گانه ترکان نحره ی اسیا ی میانه و قشقایی ها پیوندی مشترک با سلجوقیان وترکان عراقی ساکن خلجستان ناحیه ای میان تفرش و ساوه و اراک دارند.

خلجها که در سده ی چهارم هجری از اسیای مرکزی کوچ کرده ودر جنوب افغانستان کنونی در ناحیه ای میان سیستان  وهند وطن گزیده بودن پس از سلطه غزنویان بر سرزمینشان پراکنده شدند و دوباره به حرکت درامدند. بخشی از طایفه ی خلج ساکن افغانسان که ممکن است طایفه ی غلجانی از تبار انان باشن به سمت غرب وایران امدند و پس از مدتی اوارگی در منطقه ای در منطقه ای موسوم به تسوج جبل مسکن گزیدند امروزه این منطقه خلجستان می نامند. خلجستان یکی از بخشهای گسترده شهرستان اشتیان و در خاور ان واقع است.

از شمال به ساوه و تفرش و از جنوب به محلات و اراک و از باختر به اشتیان و از خاور به قم  محدود میشود. در دره ی"وزوا" که از دروازه ی اوه یعنی پل فعلی اوه  به سمت غرب در کوهستان پیشروی  میکند وبه چاله وزوا موسوم است. ناحیه ی دهستان قاهان قرار دارد  که روستاهای اقماری ان عبارتند از :رینه –اغلک-چاهک-ابدانک عمران اباد- گزاباد و مهرزمین در شرق ودر جنوب غربی ونویس –کاسوا وانجیله و ونان در سمت غربی و شمال غربی قاهان واقعند.



در بخش کوهستانی خلجستان روستای نویس واقع شده که 110km  از شهر قم و قریب 60km  از شهرستان ساوه  ونزدیک 24kmاز راه مالرو با شهرستان تفرش فاصله درد. این روستا بر سر راه پیوند3 رودخانه واقع شده است. کوههای سنجدک به توی یا بقول هم ولایتی ها وتوس  و ویدر در چشم انداز ان می باشد. دارای اب وهوای کوهستانی است .پاییز و بهار ان بسیار زیبا ست.ساختمانه بیشتر بخاطرشیب زمین پلکانی و سقف ها بیشتر چوبی است.ومصالح ساختمانها بیشتر سنگ و خشت و گل  است که اخیرا در ساختمانها ی جدید از تیر اهن  واجر و سیمان استفاده  میشود وکوچه های ان باریک  وشیب دار و صعب العبور می باشد.

این روستا مردمی مذهبی دارد. مذهب انها عموما شیعه ی اثنی عشری است و از نظر فرهنگ مذهبی نزدیک مردم قم و تحت تاثیر ان شهر هستند.

در این شهر قریب هشتصد نفر صاحب زندگی هستند ولی بیشتر انان به صورت فصلی در روستا حضور دارند. این روستا کوهستانها و مراتع نسبتا وسیع و ابادی دارد که شامل  دو بخش کوهستان صعب العبور و کوههای با شیب کمتر میباشد که عبور از انها اسانتر است. در کوهستانها ومراتع گیاهان دارویی فراوانی از قبیل گون  وکتیرا – میهو-مورت-پونه-کلا-واموسیر وحشی-بالمبوشکرک وغیره به چشم می خورد.

این روستا دارای اب شیزین و خنک و همچنان دو مورد اب شور در دو جای متفاوت است  واز مزارع وابسته به ان گزیه –خراب –مزرعه سینجدار را می توان نام برد.اسیابها ی ابی که هم اکنون ویرانه های ان باقی مانده است و به ده باب میرسد از مظاهر  رونق وپیشرفت کشاورزی در نویس بوده . نویس دارای درختهای بسیار کهن گردو که ارتفاعانها به 9m و قطر انها بالغ بر5m می رسد بوده که حقیر انها را دیده بودم. متاسفانه تمام انها از بین رفته و هم اکنون یک درخت که نمونه ای از اقتدار و عظمت باغهای پر درخت نویس میباشد در" دشت کهه" واقع است که دارای 14 شاخه میباشد.

بیشتر محصولات نویس گردو –توت بادام –زرد الو – انگور – گیلاس – البالو – فندق و غیره میباشد و همچین گندم- جو- لوبیا –سیب زمینی – شبدر و غیره در ان کشت می شود.

 
معماری در روستا ی نویس دارای فرهنگ غنی نبوده و بیشتر  تابع شرایط جغرافیایی واقلیمی است به دلیل کوهستانی بودن منطقه  در ساخت خانه ها بیشتر  از شیب زمین استفاده کرده  که بالطبع بافت معماری ان پلکانی  است. مصالح ساختمانی جز  در اماکن جدید از سنگ وخشت  است و در قسمتهای  اسیب پذیر از جریانهای طبیعی بیشتر از سنگ استفاده  میشود . پشت بام ها اغلب  به یکدیگر  راه  دارند  کوچه های باریک  وشیب دار رفت  و امد  را مشکل  میکند . اخیرا با ساختمانسازی  جدید این موانع در حال برطرف شدن است . جالب انکه در معماری عموما عقیده دارند که تیر های خانه باید فرد  باشد و از چو بهایی که دارای دو شاخه بهم چسبیده باشند به عنوان تیر در ساختمان استفاده نمی کنند . تیر های خانه ها اغلب 7-9-11-13 عدد میباشد.

 از اماکن دیدنی  وتاریخی نویس  یکی امام زاده شریفه خاتون  دختر موسی فرزند جعفر واقع در محله ی پاپس-         - یا رودبار می باشد . و همچنین حمام قدیمی روستا  که تاریخ ساختمان ان به اوایل دوره قاجار  و اواخر صفویه نزدیک است که اخیرا شنیده شده که این بنا تخریب شده است. افسوس...!

 در رابطه با امام زاده شریفه خاتون  باید گفت تا ریخ نقاشی ان به دوران قاجار و سبک و سیاق نقاشی ترکیبی از صفویه  واوایل قاجاریه  میبود که اخیرا بر روی ان رنگ مالی شده است . ساختمان امام زاده شریفه خاتون با نمای سنگ  وردیفهای 25*25 و به قطر 10 سانتیمتر کار شده که به نظر می رساند نزدیک 800 سال قدمت داشته باشد.پلکانها ی ان از سنگ قبر هایی درست شده  که گمان می رود از جای دیگر امده و انجا  به احتمال قوی قبرستان کهه بوده است که پایینتر از نویس قرار دارد  وهم اکنون ویران شده است.

 در کنا ردر ه ی جرگلان یا بقول هم ولایتی ها کشگلان که به احتمال بسیار نزدیک محل اسب دوانی بوده سنگی عظیم در پایین دره معروف به سنگ اسب بود که در گذشته نه چندان دور  در روز عاشورا  دسته سینه زنان حسینی با نخل و علم بر گرد ان  جع شده و نذورات میدادندو اش رشته می ختند که بعدها به هوای گنج   ان سنگ از جای خود حرکت داده شده و ان مراسم نیز فراموش گردید.   یکی دیگر مکانهای دیدنی نویس دشت برزه است با یک معماری عظیم و پر صلابت  که چهره ی ان از سیلی و خشونت زمان ابله گون گشته است . و قسمتهایی از ان شکسته ولی همچنان استوار پنجه در زمین فرو برده  وگویای عظمت  وابادان گذشته خویش است.

http://areta20.blogfa.com/post-3.aspx
وضعیت اجتماعی وجغرافیایی نویس
در فکر بودم که چه کنم واز کجا شروع کنم که دوستی پرسید: ایا نویس نامی که به ادوار دور متعلق است؟ سوال ایشان را اینگونه جواب گفتم در کتابی که حدود قرن چهارم هجری قمری به عربی ترجمه شده است "نوند" نام محلی است که بعد از "قاهان " وقبل از "کاسوا" امده است و به نظر حقیر احتمال اینکه محل یاد شده "نویس " فعلی باشدبسیار است.به صحبت و سوال خویش ادامه داد وگفت: ایا چیز دیگری سراغ داری که بر این امردلالت کند؟

گفتم در کتابی دیگر که در قرن هشتم هجری قمری به فارسی نوشته شده است "نوذر"در ردیف اسامی "کهندان"و "ابردزگو"کاسوا"امده است ودر پانوشت همین کتاب"نویز"را معادل"نوذر"قرار داده ودر توضیح ان گفته است شاید "نوبران"که یکی از محلهای ساوه باشد. ولی تصور ی که حقیر دارم بر این است و چون از نظر ردیف جغرافیایی در کنار نام "کهندان"و"ابدز"از این محل نام برده شده منظور از"نوذر"و"نویز"همین نویس فعلی باشد.

باز هم به سوال خود ادامه داد وفرمود:راستی برایم بگو منظور از "ابردز"چیست گفتم از باب احتمال قبول کنید که "ابره در "بدان نزدیک است.زبان به دهان نمیگرفت پی در پی میپرسید داشتم کلافه میشدم بر من نگاهی کرد وخندید.گفتم:بگو.گفت:ایا چیز دیگری درباره یروستای نویس می دانی؟ گفتم در مدخل دیگری از کتاب تاریخ قم در بخشی که مربوط به رستاق تفرش است در طسق سوم وطسوج جبل محلی به نام "نویسد" امده است که ما را به شکو تردید وا می درارد که اایا این اسامی که گفته شده مربوط به نامهای گذشته ی نویس فعلی است با خیر؟!!

در جواب گفت دوست داشتم به یقین برسم گفتم در ابتدای راهم اگر خداوند یاری فرماید وتوفیق این سعادت قسمت گردد یقین را تقدیم شما خواهم کرد. پرسیدم اجازه می دهی از این باب خارج شویم گفت نمیخواهی بگویی که حدود قرن یازدهم نام نویس در کتابهای تاریخی امده است وان را جز بخش "وزوا"وخلجستان دانسته اند گفتم چه شیرین است از ان لب هر چه فرمایی.

پرسید نویس که از ان صحبت میکنی همسایه هایش را معرفی نمیکنی؟ عرض کردم نویس تقریبا از شمال به" مهر زمین " ومزارع اطراف ان محدود میشود و جنوب ان در دشت روستای "ونان" فرو رفته است.غرب ان در دامن روستای "کاسوا"واز سمت شرق به طرف "قاهان"سرازیر شده است واز شمال غرب به "انجیله"سرک کشیده.

محله های نویس :

روستای نویس از مجموع سه محله که هر کدام برای خود نام جداگانه ای دارد تشکیل شده است . معمولا در عموم  روستا ها یک مرکز محله یا محلی برای تجمع وجود از گذشته تا به حال مرکز تجمع در نویس مساجد –حسینیه ومکانهای زیارتی بوده است


الف)محله "مل لور"یا همان محله ی بالا

در گذشته به مفهوم وقف محله بوده است و به مرور زمان به "مللو" تبدیل گردیده که محله بالای فعلی نویس می باشد که اثاری از قرن سوم و چهارم هجری قمری در ان مشهود است . این محله از شمال به دشت "برزه " واتشکده ی ان منتهی می شود و حد فاصل ان "سنگ اسب"نامی است که اهل محل ان را بدان نام میشناسند. در حال حاضر ساختمانهی جدید بر ان بنا شده است. از سنگ نوشته های قبور که در این محله وجود دارد احتمال قریب به یقین می رود که حداقل در 400 سال گذشته افراد باسواد بین انها کم نبو ده است. در شمال غرب و در غرب ان دره"گروزه"یا "گرازه"و"اسبریز"و یا اسپه ریز" وتپه "گنج" ودره "لا" یا "درلا" و"کهریزک"  محدود میشود. زبان قدیم انها "راجی" یا راشی" ویا همان "بوربشه"که ریشه در زبان قدیم ایران دارد بوده است . مسجد ان با دو مناره تازه ساخت می باشد که بجای مسجد قدیمی در سال 57 در همان اوج گیری انقلاب به مدت 3 ماه تجدید بنا گردیده است و دیگر اینکه در این محله منزل شخصی مرحوم "ایت ا... العظمی حاج شیخ محمد حسن نویسی"وجود دارد که هم اکنون پا بر جا بوده و در ان زندگی ادامه دارد و معماری ان نسبتبه زمان خودش و قیاس ان با دیگر منازل روستای نویس قابل ذکر میباشد . این منزل دارای حیاط مرکزی –مطبخ وحوضدر وسط ان و به فاصله  یک متر اطاقها قرار دارند هم اکنون تغییراتی در ان داده شده است. کتاب "مقاصد الفکریه" از ایت ا... حاج شیخ محمد حسن نویسی می باشد که در تهران توسط شرکت سهامی چاپ منتشر گردیده و به شماره 3078 در کتابخانه ی مرکزی و در مرکز اسناد دانشگاه تهران  مضبوط است.

(ب)محله ی "پاچنار"یا همان پشت ده.

این محله در گذشته نسبت به محله های دیگر از اهمیت کمتری بر خو ردار بوده است.در این محله قبرستن قدیمی وجود داشته است  که در حال حاضر بر ان     ساختمانها بنا کرده اند و در ادامه همان قبرستان  قدیمی  قبرستان دیگری وجود دارد که در کنار ان قبور مطهر شهدا  می باشد.

در ه ی "سرخ بیگ" یا دره "علی خان" به این محله محدود میشود. در قدیم این محله مرده شویخانه داشته که جای ان هنوز باقی است  وسنگ نوشته ها ی قبور در دیوار ان به کار رفته است . همچنین گفته شده که در این محل حمام وجود داشته و راه قناتی نیز در وسط قبرستان فعلی که مسیر جاده است می باشد . دره" سنگ اسب " و کشکلان"  ویا همان "جرگلان" به ان منتهی میشود و امروزه محل برگزاری تعزیه ی روز عا شورا ی حسینی در این محله است که قتلکاه نامیده  می شود . در بخش شمالی این مکان در بلندترین نقطه  ان محلی بوده که گور خانه نام داشته است  و از مصالح سنگ و ساروج ساخته شده اما در چند سال اخیر  تخریب و تسطیح گردیده است و گفته شده امامزاده ای از طریق خواب نما که هم اکنون تخریب شده و جای ان هنوز باقی است کشف گردیده است


این محله همسایه ی قلعه ی قدیمی نویس است  که در گذشته  دور وجود داشته  و هم اکنون  نام ان باقی است  و ساختمانها بر ان بنا شده و گویند چاهی در ان قرار دارد که دارای اب می باشد همچنین  برج "عباس میرزا " در این محله واقع که در حال حاضر در محل ان مسجدی کوچک لیکن زیبا سا خته شده است که محل برگزاری نماز می باشد . ناگفته نماند در این محل اب انباری  وجود داشت که جز ساختمان  مسجد گردیده است . دیگر اینکه مسجدی در ابتدای این محله است که 40 سال پیش تجدید بنا گردیده و کنار راه ارتباطی " نویس"  به "کاسوا" قرار دارد که هم اکنون  رو به ویرانی است . در حال حاضر این محله اباد  واهمیت بسزایی یا فته . محل تجمع  و داد و ستد  ومسافرت  به دیگر نقاط شهری  وروستایی همچنین  بعضی  خدمات  روستایی  دراین محله متمرکز گردیده و نیز وجود حمام عمومی مزید بر علت است.

(ج)محله ی"رودبار (روبار)"یا همان محله پایین.

این نام بر گرفته شده از رودخانه است که از این محله میگذرد و نویس را به دو قسمت نا مساوی تقسیم میکند . محله "رودبار " از قدیم پر رفت وامد  ومحل استقرار خوانین بوده است . مجموعه مسکونی خانواده های " میرزا ابراهیم خان وزوایی" که زمانی وزیر محمد شاه قاجار بوده و دارای نفوذ و شهرتی در دوران خود بوده  در این مکان واقع است. همچنین" میرزا اقا خان نویسی " فرزند وی و " شیخ محمد موثقی –اقا حسن-اق حسین" دو سید بزرگوار از اکابر  دو قرن گذشته  وکمی پیش تر نویس  در این یاکن بوده اند. برج ومنازل مسکونی افراد نام برده خراب و نیمه خراب  ان هنوز پا بر جاست . " مدایح نگار  تفرشی" از نوادگان "میرزا ابراهیم خان وزوایی"  می باشد  و مولف کتاب "ملستان "  بر وزن "گلستان"  ونیز کتاب "تذکره انجمن نادری" که در این کتاب از میرزا ابراهیم خان وزوایی یاد کرده است . حدود این محله از کوچه "باره بر " یا "پاله ور " تا " محله ی وردان " که محله ای قدیمی بوده است  ودر حال حاضر نام ان شاید در بعضی خاطر ه ها  باشد منتهی می گردد. حمام قدیمی نویس که فعلا خرابه ان باقی است در کنار "چشمه" (قنات)  و همسایگی مسجد محله و اما زاده "بی بی شریفه  خاتون دختر موسی بن جعفر(ع)" دارای اهمیت فو ق العاده ای بوده و هم اکنون نیز هست . در این محله "زاغه " فراوان است که همگی محل نگهداری احشام می باشد . در بین این زاغه ها زاغه ای مشاهده می شود که در دل کوه کنده شده  ودارای 4 الی 5 طاقچه است که بیشتر شبیه محل مسکونی است  ونه نگهداری احشام.

                                                                   

                                                              غلامعلی میرزاخلیلی

http://areta20.blogfa.com/8507.aspx

مختصری از زندگینامه ی حضر ت ایت الله حاج حسین رجبی نویسی
 

زاهد و عابد و صوفی همه طفلان رهند

مرد اگر هست بجز عالم ربانی نیست

 

حضرت ایت الله حاج حسین رجبی نویسی امام جمعه ی فقید شهرستان دلیجان از توابع استان مرکزی در اول فروردین ماه 1314 شمسی در روستای نویس از توابع قم دیده به جهان گشود .تحصیلات ابتدایی را در زادگاهش اغاز و از سال 1328 وارد حوزه ی علمیه ی قم شدند. دروس مقدمات وسطح را نزد ایات عظام مشکینی  ومحمد مجاهدی و سید محمد باقر  سلطانی طباطبایی به پایان رساند ودروس خارج فقه و اصول را نزد ایت الله بروجردی – امام خمینی – محقق داماد – گلپایگانی و محمد علی اراکی تلمذ نمود و همزمان با تحصیل به تدریس در حوزه ی علمیهی قم پرداخت. وی در ان دوران با اکثر علمای  بزرگ و شخصیت هایی که بعدا در دوران انقلاب از بزرگان انقلاب بودند همدرس و با هم مباحثه بود به گونه ای که همین امر باعث شده بود پس از پیروزی انقلاب شخصیت علمی ایشان  مورد احترام و اقرار کارگزاران نظام قرار گیرد.

 وی از ایات عظام امام خمینی و گلپایگانی و مرعشی نجفی و دیگر مراجع اجازه تصدی و رسیدگی به امور حسبیه و وجوه شرعیه داشتند. در سالهای قبل از پیروزی انقلاب  وبا اغاز قیام 15 خرداد 1342 شمسی  به فعالیتهای سیاسی روی اورد و در جریان مدرسه فیضیه مورد ضرب و شتم نیروهای پهلوی قرار گرفت.

    ایشان در سال 1346 به دعوت عده ای از مومنین و به عنوان یکی از روحانیون شهر به منظور انجام امورامامت جماعت مسجد صاحب الزمان شهر دلیجان از قم به دلیجان نقل مکان مینماید. در دوران اوج گیری انقلاب محور مبارزه با نظام شاهنشاهی در شهر دلیجان میگردند وبه سبب فعالیتهیش دستگیر و در اراک شکنجه شد اما پس از اعتصاب  مردم دلیجان ازاد میگردند.پس از پیروزی انقلاب قبل از استقرار کمیته ها و سایر نهادها به دلیل شناخت خوب مردم با گماردن افراد ذیصلاح  به رتق و فتق امور میپردازند تا اینکه در 25 فروردین 1358 به دنبال درخواستهای مکرر مردم از سوی امام خمینی به عنوان امام جمعه ی شهر دلیجان معرفی شدند و از ان پس تا قبل از رحلت نیز این مسیولیت را به نحو شایسته ای انجام میدادند.

 

 

وی در خرداد 1378 در حالیکه مشغول ایراد خطبه های نماز جمعه بودند از سوی یکی از افراد گروهک مهدویت ترور گشته و از ناحیه ی سینه وکتف و دست چپ به شدت مجروح و تا مرز شهادت پیش رفتند وبه درجه ی جانبازی نائل امدند ودست چپ ایشان از کار افتاد به صورتی که این ضایعه طی سالیان گذشته موجب ناراحتی ایشان میگشته است. با این حال مصائب را تحمل و مجدانه امور را پیگیری می نمودند.

ایت الله نویسی این مرد فاضل و با تقوی در روزهای پایانی تیر ماه 1385 به علت تشدید بیماری قند که ناشی از صدمات جراحات دست و ریه اش بود دچار نارسایی های قلبی شده بود ند ابتدا در بیمارستان امام صادق (ع) دلیجان بستری و سپس در بیمارستان سینای اصفهان تحت معالجه قرار گرفتند که اقدامات در مانی  موثر واقع نشده و سرانجام در صبح روز شنبه 28 امرداد 1385 دار فانی را وداع  وپیکر پاکش بنا به اصرار مردم عالم دوست دلیجان و کسب اجازه از خانواده ی بزرگوارش  در جوار شهدای دلیجان مدفون و زیارتگاه مردم دلیجان گشت.

 

مرد اگر مرد است میماند به روزگار

صید دلها میکند در اقتدار روزگار

 http://areta20.blogfa.com/8507.aspx

معرفی روستای شهید پرور نویس

روستای نویس از روستاهای قدیمی و نسبتا کهن شهرستان  قم بوده و عوامل متعددی چون منابع آب و خاک های مرغوب و حاصلخیز و اقلیم مناسب و امنیت در پیدایش و شکل گیری آن تاثیری بسزائی داشته است. مذهب مردم  شیعه ی اثنا عشری است واز نظر فرهنگ مذهبی مشابه مردم قم میباشند و از بزرگان مذهبی معروف نویس می توان به مرحوم آیه ا... نویسی، مرحوم آیه ا... شیخ حسین رجبی نویسی اشاره نمود. نویسی ها  گویش فارسی  دارند. 

روستای نویس در50 درجه 13 دقیقه شرقی و عرض جغرافیائی 34درجه 43 دقیقه شمالی در استان قم واقع شده است .

که با مرکز استان88 کیلو متر با دهستان قاهان 7کیلو متر و با مرکز بخش60 کیلو متر  با شهرستان ساوه قریب به 60 کیلومتر فاصله دارد.

از روستاهای همجوار قاهان در شرق در فاصله 7 کیلومتری و کاسوا در غرب با فاصله2 کیلومتری و  ونان در جنوب با فاصله 7 و مهرزمین در شمال با فاصله ی حدود 8 کیلومتری  آن قراردارند. مساحت کل روستا 181701 مترمربع  میباشد. راه ارتباطی نویس به فاصله 90 کیلومتر از قم و 48 کیلومتر از ساوه تا نویس راه آسفالته است. برای مسافرت به نویس می توان بعد از25 کیلومتری ساوه به سمت جنوب و سه راه سلفچگان و گذشتن از تقاطع آوه، بعد از پل روی رودخانه کنار کارخانه پوست چرم افق، به سمت غرب تغییر مسیر داده و با طی مسافت 23 کیلومتر و عبور از روستاهای آغلک، بنابر، قاهان به نویس رسید. این جاده آسفالته تا روستای کاسوا و انجیله ادامه مسیر می دهد و بعد از انجیله با یک جاده خاکی به روستای سرآبادان می رسد. بین نویس و ونان هم یک جاده خاکی وجود دارد که در ادامه آن به روستای کوهندان و سایر روستاهای منطقه می توان مسافرت نمود.

ارتفاع از سطح دریا 1700 متر و دارای آب و هوای کوهستانی با زمستانی سرد و تابستانی خنک ودارای مزارع کشاورزی و باغدهای زیادی بویژه باغ های گردو میباشد. مردم از راه کشاورزی و دامداری وبازرگانی و کارگری امرار معاش میکنند. در جنوب غرب روستا معدن سنگ مرمر وجود دارد که فعلا غیر فعال میباشد .

رود خانه هائی که به این روستا منتهی میشوند 1- رودخانه دران 2- دوریه 3- خامه 

تعدادقنوات 15 رشته  است که طول رشته قناتها هرکدام بین 200 تا 500 متر متفاوت است. روستا دارای آب لوله کشی بهداشتی میباشد . و از قناتی که در 3 کیلومتری روستا قرار دارد بوسیله لوله به منبعی با گنجایش 272 هزارلیتر هدایت و توزیع میشود.

و آب کشاورزی غالبا از قنات ها و رود خانه ها تامین میگردد.

 جمعیت ساکن و مقیم روستا در سال 1345 حدود 700 نفر بوده و از دهه 55 تا 65 با کاهش جمعیت مواجه بوده است و بر اساس آمارگیری سال 1385 تعداد خانوار 140 و تعداد نفرات 384 نفر که 182 نفر زن و 202 نفر مرد میباشند .  اخیرا نرخ رشد جمعیت روبه افزایش میباشد.

طوایف نویس شامل خاندان معصوم بیگی، فاطمی، مرادحاصلی، عبدی، ملک محمدی، قاسمی ، نظری، محمد یوسفی، مداح، اکبری، خالوئی، رمضان علی، رجبی، باقری، سجادی ، نویسی، حسنی، اسماعیلی، شریفی، سمنانی، کریمی، محمد تقی، صفری، ملا محمدعلی، متولی، ناظمیان، غلام حسینی، میرزا احمدی، میرزا حسینی، محمدی، جعفری، حاج حسینی ، غیبی ، ابوالحسنی، رضائی، امینی، نادری منش  و.... میباشند . این روستا 50 شهید و دهها جانباز و آزاده تقدیم به انقلاب اسلامی نموده است.

اعضای شورای اسلامی روستا  ابوالفضل مداح ، ابوالفضل حسنی  و علی قاسمی میباشند.

دهیار حسین معصوم بیگی با شماره 02525330095 می باشد.

خانه بهداشت با مسئولیت آقای حسین محمدی و سرکار خانم معصومه قاسمی  اداره می شود و شرح وظایف آن ها در وبلاگ جداگانه قابل دسترس است..

دکل مخابراتی و رادیو تلویزیون جهت پوشش ارتباطی منطقه در موقعیت مناسب نصب گردیده است.

در مبداء ورودی روستای نویس میدان معروف به قتلگاه که محل دفن تعدادی از شهدای نویس است اخیرا مقبره الشهدای زیبائی احداث گردیده است که عکس آن را در وبلاگ نویس می توانید مشاهده نمائید.

آبند بزرگی در دشت دران به نام سد سیدالشهداء احداث شده که معمولا تا اواخر خرداد ماه پر از آب بوده و چشمه های پایین دست خود را سیراب می نماید.

مسئول دفتر مخابراتی و پست بانک روستا آقای روح الله معصوم بیگی با شماره تلفن 02525330000  در خدمت مردم میباشد.

نویس دارای 4 مسجد بنامهای : 1- مسجد صاحب الزمان در محله پائین 2- مسجد سید الشهدا ء  در محله بالا  3- مسجد حضرت ابوالفضل درمحله پشت ده کنار خیابان اصلی نویس به کاسوا 4- مسجد فاطمه الزهرا و همچنین دارای یک حسینیه سیدالشهدا که اغلب مراسمات در آن برگزار میشود، می باشد.

 http://neviss.blogfa.com/post-37.aspx

http://forum.bazarnegar.com/index.php?topic=1335.0

ريشه های نمايشی تعزيه
 چنانچه در جستجوی ریشه های نمایشی شبیه خوانی باشیم باید به دوران پیش از اسلام و به حماسه های "اوستایی" "پهلوی" "تاریخی" و"ملی"و به مراسمی مانند شهادت سیاوش بازگردیم. در کتاب های مختلف در مورد شهادت سیاوش مطالبی بسیار امده است چنانچه در همه ولایتها معروف است و انرا گریستن مغان خوانند و این سخن زیادت از سه هزار سال و همچنین توسط الکساندر مونیگ باستان شناس روسی نقاشی دیواری در نزدیکی سمرقند یافت شده که سند معتبری در تایید مراسم نمایشی_ ایینی سوگ سیاوش به شمار می رود ابوبکر محمد بن جعفر النر شخی درتاریخ بخارا گفته است که اهل بخارا را بر گشتن سیاوش سرود های عجیب استو ان سرود ها را کیش سیاوش گویند اما گذشته از موارد یاد شده ریشه شبیه خوانی به صورتی که شکل نهایی ان در نیمه دوم قرن سیزدهم هجری قمری ارائه گردیده باید در فاجعه مذهبی_ تاریخی کربلا شهادت امام حسین (ع)و یارانش در جنگ با لشگریان  یزیدخلیفه اموی در سال 61 هجری قمری دانست.
در مورد اغاز اجرای مراسم سوگواری و تعزیه داری به سوگ نشستن در شهادت امام حسین(ع) و یارانش خبرها و نظرات گوناگونی داده شده است. از ان جمله با فرمانی که (معز الدوله دیلمی) درقرن چهارم هجری صادر می کند مراسم سوگواری فاجعه کربلا رسمیت داده میشود وپس از ان تاریخ که در سال "352"هجری قمری می باشد در گوشه و کنار مراسمی در سوگ شهادت امام حسین (ع) و یارانش برگزار می گردد و جلسات روضه خوانی و وعظ ترتیب داده میشود و کم کم مجموعه این مراسم شکل نمایش به خود می گیردو پس از قرنها به مراسم"شبیه خوانی" تبدیل میگردد. (ادوارد براون) در مجلد چهارم تاریخ  ادبی ایران در این مورد نوشته است. (معز الدوله احمد بن بویه) در بغداد در دهه اول محرم دستور داد بازارهای بغداد را بستند و مردم لباس عزا پوشیدند و در مصیبت سیدالشهدا (ع)به تعزیت پرداختند و چون این مراسم در بغداد رسم نبود علمای اهل منت انرا بدعتی بزرگ دانسته و چون به معز الدوله دستی نداشتند چاره خبر تسلیم نتوانستند.بعد از ان تا انقراض دوللت دیالمه شیعیان در ده روز اول محرم در تمام بلاد رسم تعزیه بجا می اوردند. و در بغداد تا اوایل سلطنت طغرل سلجوقی بر قرار بود اصل این خبر از علی ابن الاثیر "معروف به ابن اثیر" در کتاب تاریخ بزرگ اسلام وایزانامده است که چنین است. در دهم محرم "352" معزالدوله دیلمی به مردم دستور داد که برای حسین بن علی (ع)دکان ها یشان را ببندند و بازارها راتعطیل کنند و خریدوفروش نکنندو نوحه بخوانند و جامه های خشن و سیاه بپوشند وزنانموی پریشان و روی سیاه کرده و جامه چاک زده نوحه بخوانند و در شهر بگردند و سیلی بصورت بزنندو مردم چنین کردند.
و هم چنین نخستین سند که حکایت از اجرای نوعی مراسم شبیه خونی در دوره زندیه دارد متعلق به ویلیام فرانکین است که در سال 1786 میلادی و مقارن با حکو مت زندیه به ایران سفر کرده است.
در همین رهگذر در دوره قا جاریه شبیه خوانی شکل نهایی نمایش خود را پیدا می کند و به شکوه واقتدار بی مانندی می رسد مخصوصا مقارن با حکومت پنجاه ساله ناصرالدین شاه و تاسیس(تکیه دولت) در سال1248 شمسی بدستور ناصر الدین شاه و مباشرت دوستعلی خان معیر الممالک در زاویه جنوب غربی کاخ گلستان با گنجایش بیست هزار نفر و صرف مبلغی معادل یکصد و پنجاه هزار تومان اتفاق افتاد و به عنوان نخستین تما شا خانه عمومی ایران تا قبل از خلع محمد علیشاه اختصاص به برگزاری تعزیه داشت میرزا تقی خان امیر کبیر نیز توجه خاصی به تعزیه ذاشت حتی بعضی شعرا را وادار کرد که اشعاری برای تعزیه بسرایند.
در این جمع بندی می توان گفت مقدمات  شکل گیری شبیه خوانی در دوره ی صفویه انجام شد وتجارب نخستین ان در دوره ی زندیه اغاز گردید و شکل متکا مل ان در دوره ی قاجاریه پدیدار شد :هسته ی اصلی تعزیه  شهادت قهرمانانه ی امام حسین(ع) پسر دخت محمد (ص)
پیامبر خداست پس از رحلت پیامبر جامعه ی نو پا ی اسلام با مسئله ی تامین رهبر جدید مواجه شد. اندکی بعد جامعه ی مزبور خود را به دو دسته ی شدیدا مخالف که یکی به سنت باستانی جانشینی انتخابی عربی معتقد و دیگری به دسته دوم شیعیان هستند. سه خلیفه متوالی منتخب از یاران پیامبر بودند سپس علی(ع) پسر عم  داماد محمد (ص) و رهبر شرعا خلیفه شناخته شد  علی (ید الله) در نظر شیعیان چنان متعالی است که گفته می شود محمد (ص) شهر
علم است و علی دروازه ی ان شهر اما علی به ضرب شمشیر وسپس پسر ارشدش امام حسن (ع)  توسط زهر شهید شدند وحکمران شام (معاویه ) خلافت یافت و دمشق را پا یتخت خلافت  خویش قرار داد اما امام  حسین (ع)  در دفاع از مقصود  ال علی پافشاری نمود  واز سوی شیعیان کوفه – شهری نزدیک بغداد کنونی – دعوت شد تا عهده دار رهبری انان گردد.
حسین(ع) پذیرفت وبه همراه خانواده وهفتاد تن از همراهان(در اصل هفتاد. دو تن ). چهل پیادهو سیودوتن سواره از مکه اهنگ کوفه کرد ولی بر دشت کربلا در دامگاه خلیفه یزید گرفتار امدند با انکه شکست محتوم می نمود حسین(ع)و یارانش ده روز را بدون اب در دشت سوزان کربلا تاب اوردند و عاقبت با همراهان و چند تن از اوتاد ذکور بیتش از دم نیزه ها  و شمشیر های یزید گذشتند. زنان و کودکان بر جای مانده را بسوی دمشق به اسارت یزید بردند مورخ معروف ابوریحان بیرونی میگوید او حسین (ع)و یارانش را از راه بستن اب بر انان گذراندن از دم شمشیر  اتش در خیام حرم بر نیزه کردن سرها اسب دوانیدن بر اجساد که در هیچ امتی "حتی" با اشرار خلق چنین نکرده  اند از میان بردند.
محاصره در نخستین روز از ماه محرم اغاز شد و عاشورا (دهم همان ماه)به پایان خونبار خود رسید. این واقعه در تقویم مسلمانان بسال 61 هجری برابر با 680 میلادی رخ میلادی رخ داد.
دیری بر نگذشت که اوردگاه ومقابر کربلا زیارتگاه مقدس شیعیان در سرتاسرامپرا توری اسلامی شد.
تعزیه از نظر لغوی به معنی اظهار همدردی سوگواری و تسلیت است ولی به عنوان شکلی از نمایش ریشه در اجتماعات و مراسم یاد کرد شهادت امام حسین (ع)در ایام محرم دارد و در طول تکامل خود باز نمایی محاصره و کشتار صحرای کربلا محور اصلی ان بوده و هیچگاه ماهیت مذهبی اش را از دست نداده است. از انجا که شیعیهن مرگ حسین(ع)را عملی مقدس و رهاییبخش می دانستند اجرای مراسم محرم را نوعی تلاش به سوی نجات و فلاح بحساب می اوردند بعد ها نیز پنداشتند که مشارکت در نمایشای تعزیه خواه در ردیف بازیگران خواه تماشا گان انان را از شفاعت حسین(ع) در روز قیامت بهره مند خوههد ساخت.
مردم فلات ایران شاید به دلیل سنت پادشاهی موروثی و مل گرایی قومی به طرز خاصی پذیرای مذهب تشیع بودند.
بنا به یک افسانه ایرانی دختر آخرین پادشاه سلسله ساسانی در تهاجم مسلمانان به اسارت برده شد و به زوجیت حسین (ع) در آمد. مراسم سالانه سوگواری ماه محرم  از دیر باز با شکوه و تاثیر عظیم برگزار میشد . یا د کرد قهرما نان از دست رفته  مدت های مدید جز مهمی از فرهنگ ایران را تشکیل می داده . پیام رهایی از طریق فدا شدن به  گونه ای همان افسانه های ماقبل اسلام چون مرگ سیاوش و نیز مراسم ایین ادو نیس ( اساطیر یونانی ) و (تموز) در فرهنگ بین النهرین باستان وجود داشت . در سده دهم میلادی اجتماعات ماه  محرم بخوبی تشکیل شد ابن اثیر مورخ معتبر از شمار عظیم شرکت کنندگان با چهره های سیاه شده شده و موهای پیر شده سخن میگوید که گرداگرد شهر بغداد می گشتند و در مراسم ماه محرم به سینه می زدند واشعار حزن انگیز می خواندند این در زمانی بود که سلسله ایرانی ال بویه بر بغداد حکومت داشت.

 و همچنین در نخستین سالهای سده شانزدهم زمانی که در عهد سلسله صفوی ایران که در گذشته همواره نیروی فرهنگی قدرتمندی بوده بار دیگر به قدرتی سیاسی تبدیل شد تشیع مذهب رسمی کشور شناخته شد. مراسم محرم حمایت و تشویق دربار را جلب کرد یاد کرد. شهادت امام حسین(ع) به صورت عملی میهن پرستانه در امد و در همان زمان مراسم محرم در دوره حکومت صفوی رشد و توسعه می یافت.
شکل مهم و معروف دیگری از نمایش مذهبی پدید امد که نقل نمایشی زندگی و اعمال رنجو مرگ شهیدان شیعه بود موضوع این نمایش در اساس هر چند اندک همیشه در ارتباط با واقعه کربلا بود این داستانها از کتابی فارسی بنام روضه الشدا یا بهشت شهیدان گرفته می شد و از اوایل سده شانزدهم به بعد در میان شیعیان به گونهای گسترده انتشار یافت.
در خلال سالهای 55_ 1950 (انریکو چروکی) سفیر ایتالیا در ایران تعداد غیر قابل باور 1055 مجلس تعزیه را از مناطق مختلف ایران جمع اوری و به کتابخانه واتیکان در رم اهدا نمود که نسخه هایی نیز از مجالس تعزیه بخط علی صابری (تفرشی)معروف به نسخه های خط درشت در کتابخانه مزبور مظبوط می باشد.



تعزيه و شبيه خوانهای معروف آن
تعریه وتعزیه خوانی در نویس از یک جاذبه ی فوق العاده برخوردار است وعلاقه مندان به آن بسیار  می باشند مخصوصا در جوانان که در روزهای اول تا دهم محرم نویس بیشترین جمعیت را به خود اختصاص میدهد ودر همین راستا ابادانی وکارهای خیر نیز انجام میپذیرد حسینیه نویس در گذشته به خاطر ترکیب یک معماری درست که برای مراسم تعزیه خوانی طراحی شده بود از جهات مختلف مورد توجه بود فضای اندرونی با طاق نامه های چوبی کوتاه ودرب ورود به طاق نامه که از نظر معماری یا اسلامی و وجاهت مکانی قابل توجه میبود
در هنگام نا مساعد بودن هوا تعزیه در حیات درونی برگزار می شد و در قسمت مردان نشستن در جایگاهای مختلف برای طبقات مختلف طراحی شده بود.
مراسم بسیار باشکوه و پر معنا و محتوا و طبیعی برگزار می شده است ناگفته نماند که تعزیه خوان وتعزیه گردانهای قدری نیز وجود داشته که از انها  ذکرخواهد شد.
سابقه تعزیه داری و مصیبت بر سید الشهدا در روستای نویس بیش از صد سال سابقه دارد و با توجه به مو قوفات که به همین منظور از طرف بزرگان و مردم خیر اختصاص می یافت دوام و شکوه ان سال به سال فزونی می گرفت
در اول ماه محرم گروه ریش سفیدان نوحه دست جمعی سر می دادند وبه یاد حضرت امام حسین (ع) اعلام عزا می نمودند.
کنده درخت بزرگی در گوشه شمال غربی حسینیه بود که کاه بر ان می ریختند واتش میزدند این اتش تا پایان  محرم دوام داشت و از ان استفاده میشد. مراسم تعزیه اول ماه محرم با مجلس تعزیه قانیا شروع می گردید.
در بعد از ظهر تعزیه و شبها روضه خوانی و وعظ انجام می گرفت به استثنای روزعاشورا که در صبح مراسم تعزیه بر گزار میشد. با رونق یافتن مراسم تعزیه خوانی و امدن افراد از اطراف برای تماشای تعزیه مخصوصا روز عاشورا و استفاده از اسب و شتردر این روز مراسم در جایی  دیگر در پشت ده که قتلگاه نام گرفت ومیدان مناسب برای اسب دوانی برگزار می گردید. این محل بنا بر شواهد موجود قدیمی تر از حسینیه می باشد وبه احتمال محل تعزیه خوانی در گذشته در این مکان بوده و بعدا به حسینیه کشیده شده به یاد کرد گذشته ان مراسم روز عاشورا و نام گرفتن قتلگاه بدین منظور بوده است.
هنگام حرکت از حسینیه بطرف قتگاه در روز صبح عاشورا گروه سینه زن همراه با نخل و علم بطرف محلی به نام سنگ اسب در مجاورت قتلگاه حرکت می کردند و معتقد بودند که اسب امام حسین (ع) بران سنگ گذر کرده و پس از ادای نذورات به قتلگاه مراجعت و مراسم تعزیه اجرا می گردید و تا ساعتی از ظهر گذشته ادامه داشت.
تعزیه خوانها شبیه گردانها که تا این لحظه به قلم حقیر رسیده اند عبارتند از مرحومین اقا غلامعلی.ملا ابو تراب. مشهدی حسین "نقش حمزه را ایفا می نمود" حاج ملا اقا. میرزا بابا. حاج  اسماعیل. حاج ملا محمود. شیخ نوری. ملا حسن. حاج میرزاعلی.حاج تقی محمد تقی (امیر نژادی) حاج محمد معصوم بیگی. حاج مرتضی باقری. حاج سید علی اصغر سجادی. کربلایی احمد. مشهدی ذبیح ا... .اقا سید حسین فاطمی و دیگران.

http://neviskohe.persianblog.ir/